پژوهشهای کاربردی در گزارشگری مالی

پژوهشهای کاربردی در گزارشگری مالی

واکاوی چالش‌های اجرای استاندارد حسابداری شماره ۳۵ (مالیات بر درآمد) و تدوین بسته راهکارهای کاربردی بهبود آن: رهیافت تحلیل مضمون و دلفی فازی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری حسابداری ،گروه حسابداری،واحد قزوین ،دانشگاه آزاد اسلامی ،قزوین،ایران
2 استاد تمام،گروه حسابداری،واحد قزوین،دانشگاه آزاد اسلامی ،قزوین،ایران
3 استاد یار ،گروه حسابداری،واحد قزوین،دانشگاه آزاد اسلامی،قزوین،ایران
4 استادیار،گروه حسابداری،واحد قزوین،دانشگاه آزاد اسلامی، قزوین،ایران
10.22034/arfr.2026.594999.2279
چکیده
استاندارد حسابداری شماره ۳۵ با هدف تفکیک گزارشگری مالی از گزارشگری مالیاتی و شناخت هزینه مالیات بر مبنای تعهدی، از سال ۱۳۹۹ در ایران لازم‌الاجرا شد؛ با این حال شواهد حرفه‌ای از تداوم ناهمسویی میان الزامات این استاندارد و قانون مالیات‌های مستقیم حکایت دارد. مطالعات پیشین این ناهمسویی را عمدتاً به‌صورت موردی و تک‌متغیره بررسی کرده و الگویی یکپارچه و اعتبارسنجی‌شده از چالش‌های اجرا و راهکارهای متناظر آن ارائه نکرده‌اند. پژوهش حاضر با طرح آمیخته اکتشافی متوالی اجرا شد؛ داده‌های کیفی از ۱۷ مصاحبه نیمه‌ساختاریافته با خبرگان گردآوری و با تحلیل مضمون شش‌مرحله‌ای تحلیل شد و مضامین حاصل با تکنیک دلفی فازی در دو دور اعتبارسنجی گردید. تحلیل مضمون به استخراج ۲۰۴ کد اولیه انجامید که در هفت مضمون اصلی چالش و هفت مضمون اصلی راهکار به‌همراه یک خوشه فرابخشی سازمان یافت؛ ضریب توافق کدگذاران ۸۲/۰ به‌دست آمد. در دلفی فازی، هر ۱۴ شاخص با مقادیر دی‌فازی‌شده ۷۳۸/۰ تا ۸۹۸/۰ از آستانه ۷/۰ فراتر رفتند و هیچ شاخصی حذف نشد. پایایی پرسش‌نامه در دو دور به‌ترتیب ۷۲/۰ و ۸۸/۰ و شرط توقف با آزمون تحلیل واریانس و خی‌دو تأیید شد. یافته‌ها الگویی لایه‌ای و تبیینی را آشکار ساخت که در آن ناهم‌سویی کارکردی دو نظام، منشأ مشترک چالش‌ها است و بهبود اجرا مستلزم بسته راهکاری چندلایه و هم‌زمان است.
کلیدواژه‌ها

  • تاریخ دریافت 10 مرداد 1405
  • تاریخ بازنگری 15 شهریور 1405
  • تاریخ پذیرش 22 شهریور 1405